Cập nhật mới nhất: 25/07/2024 bởi vnutrient
Tương tác thuốc là gì?
Hiện tượng này có thể xảy ra bất cứ khi nào bạn sử dụng nhiều hơn 1 loại thuốc hay sử dụng thuốc kèm với thực phẩm, đồ uống hay thực phẩm bổ sung/chức năng khác đều có nguy cơ xảy ra tương tác thuốc.
Đây là sự tác động qua lại lẫn nhau giữa thuốc này với thuốc khác, giữa thuốc với các loại thực phẩm, thuốc với tình trạng sinh lý/bệnh lý đang có:
- Tương tác thuốc – thuốc: Đây là tương tác phổ biến nhất, càng sử dụng nhiều loại thuốc cùng nhau thì nguy cơ tương tác càng cao. Hiện tượng này có thể làm giảm hiệu quả điều trị của thuốc, làm tăng tác dụng phụ không mong muốn hay làm tăng nồng độ thuốc trong máu gây quá liều.
- Tương tác thuốc – thực phẩm: Một số loại thuốc có thể tương tác với thực phẩm/đồ uống khi được sử dụng cùng nhau. Ví dụ như cam thảo hay các sản phẩm có chứa cam thảo/chiết xuất cam thảo (axit glycyrrhizic) có thể làm tăng huyết áp, giữ muối và nước, làm ảnh hưởng tới tác dụng của thuốc acebutotol (thuốc chống tăng huyết áp).
- Tương tác thuốc – bệnh lý: Tác động của thuốc có thể ảnh hưởng tới tình trạng bệnh lý. Ví dụ như thuốc an thần, thuốc ngủ (như melatonin) sẽ phải được sử dụng thận trọng đối với những người suy giảm chức năng gan.
“Không ăn hay uống nước ép bưởi chùm trong thời gian sử dụng thuốc vào bất cứ lúc nào”
Tương tác thuốc xảy ra như thế nào?
- Tương tác dược lực học: xảy ra khi hai loại thuốc được sử dụng chung và tương tác với nhau, dẫn đến tăng tác dụng (cộng hưởng), giảm tác dụng (đối kháng) hoặc tác dụng phụ không mong muốn khác.
- Tương tác dược động học: xảy ra khi một loại thuốc ảnh hưởng tới sự hấp thu, phân phối, chuyển hóa, bài tiết của một loại thuốc khác khi được sử dụng cùng.
- Hấp thu: Một số loại thuốc có thể làm ảnh hưởng tới sự hấp thu của thuốc khác, làm tăng/giảm nồng độ thuốc trong máu và ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng. Các loại thực phẩm bổ sung chứa sắt sẽ làm suy giảm hấp thu Cefdinir (kháng sinh), nên sử dụng 2 loại này các nhau 2 tiếng.
- Phân bố: Thuốc sau khi hấp thu sẽ được liên kết với protein để vận chuyển trong hệ tuần hoàn. Quá trình này có thể bị ảnh hưởng khi các loại thuốc cạnh tranh nhau để liên kết với protein.
- Chuyển hóa: Thuốc thường được chuyển hóa thành dạng khác để có thể đào thải ra khỏi cơ thể. Enzyme CYP450 (do gan sản xuất) thường đảm nhiệm chức năng phân hủy thuốc, tác dụng của enzyme tăng hoặc giảm đều ảnh hưởng tới sự đào thải thuốc. Ví dụ bưởi chùm (grapefruit) cản trở hoạt động của enzyme CYP450, làm tăng nồng độ và thời gian tồn tại của thuốc trong cơ thể, gây nhiều nguy cơ đối với người sử dụng.
- Bài tiết: Sau khi được chuyển hóa thành các chất an toàn thì thuốc sẽ được bài tiết ra ngoài theo nước tiểu, phân,…Một số loại thuốc làm giảm chức năng thận sẽ ảnh hưởng tới quá trình bài tiết thuốc.
Vai trò của việc kiểm tra tương tác thuốc
- Tương tác thuốc làm giảm/tăng nồng độ thuốc trong máu một cách không mong muốn, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc có thể gây quá liều cho người sử dụng.
- Có thể làm tăng tác dụng phụ, tác dụng không mong muốn của thuốc.
- Làm tình trạng bệnh lý hiện tại càng trở lên tồi tệ nếu như phối hợp thuốc không đúng cách.
Hãy kiểm tra vấn đề trước khi sử dụng để giảm nguy cơ gây hại đối với cơ thể. Thuốc sử dụng theo đơn của bác sĩ kê sẽ được đảm bảo an toàn. Hãy trao đổi với bác sĩ về việc các loại thuốc trong đơn có tác dụng với loại thực phẩm nào không.
Nếu bạn muốn sử dụng thêm các loại thuốc không cần kê đơn, thực phẩm bổ sung hay thực phẩm chức năng như vitamin tổng hợp, thảo mộc,…hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn đang sử dụng các loại thuốc để điều trị bệnh, giúp giảm nguy cơ xảy ra các tác dụng không mong muốn ảnh hưởng tới sức khỏe.
Tuy nhiên, không phải bất kì tương tác thuốc, thực phẩm nào cũng gây hại. Một số loại có thể giúp cải thiện khả năng hấp thu, từ đó đem lại nhiều tác dụng tích cực.